Laserveiligheid

Vanwege de specifieke eigenschappen van laserstraling en de daaruit voortvloeiende biologische en fysische effecten zijn er speciale beschermings- en voorzorgsmaatregelen nodig bij het gebruik van lasers. Voor het bepalen van de maatregelen die in elk afzonderlijk geval moeten worden genomen, worden de lasers ingedeeld in klassen op basis van hun gevaarpotentieel. De indeling van laserapparaten in de klassen 1, 1M, 2, 2M, 3R, 3B en 4 wordt bepaald door de Arbeidsomstandighedenverordening inzake kunstmatige optische straling (OStrV), de Technische Regels voor de OStrV (TROS Laserstraling) en de DIN EN 60825-1. De desbetreffende voorschriften zijn met name verduidelijkt in de TROS Laserstraling en de DIN EN 60825-1.

Opmerking over laserklassen 2 en 2m:

Uit wetenschappelijk onderzoek is gebleken dat de oogknipperreflex niet bij alle personen betrouwbaar wordt geactiveerd. Daarom mag er in de regel niet van worden uitgegaan dat de oogknipperreflex voldoende bescherming voor de ogen biedt.

De oogknipperreflex treedt, indien geactiveerd, binnen ongeveer 0,25 seconden op. Langere bestraling kan het oog beschadigen. Als laserstraling van klasse 2 of 2M in het oog komt, moeten de ogen daarom bewust worden gesloten of moet er onmiddellijk weggekeken worden.

Daarnaast moet er rekening mee worden gehouden dat de oogknipperreflex alleen kan worden geactiveerd door zichtbare laserstraling. Laserstraling in het infraroodbereik veroorzaakt bijvoorbeeld geen oogknipperreflex, omdat deze niet door het oog wordt waargenomen. Om deze reden is speciale voorzichtigheid geboden bij het omgaan met onzichtbare laserstraling.

De voorzorgsmaatregelen van de Arbeidsomstandighedenverordening inzake kunstmatige optische straling (OStrV) en de Technische Regels voor de OStrV (TROS Laserstraling) moeten in acht worden genomen. Hiertoe behoren onder andere:

• Niet in de laserstraal of directe reflecties kijken, ook niet met optische instrumenten.
• Het lasergebied moet bij alle toegangen duidelijk met waarschuwingsborden worden gemarkeerd.
• De laserstraal moet duidelijk onder of boven ooghoogte worden geleid.

De beheerder van de laserapparatuur is verantwoordelijk voor het naleven van de beschermingsmaatregelen. Hij moet er met name voor zorgen dat de laserapparaten aan een laserklasse worden toegewezen en dienovereenkomstig worden gemarkeerd. Het gebruik van laserapparaten van de klassen 3R, 3B en 4 moet worden gemeld aan de bevoegde autoriteit en de verantwoordelijke beroepsvereniging. Bij het gebruik van dergelijke lasers moet een lasergebied worden vastgelegd, afgebakend en gemarkeerd.

Bovendien moet de beheerder bij het gebruik van laserapparaten van de klassen 3R, 3B en 4 deskundige personen als laserspeciaalverantwoordelijken aanstellen.

Werknemers die laserapparaten van de klassen 1M, 2, 2M, 3R, 3B of 4 gebruiken of zich in het lasergebied van laserapparaten van de klassen 3R, 3B en 4 kunnen bevinden, moeten worden geïnstrueerd over de effecten van laserstraling en de vereiste beschermingsmaatregelen.

Bij het gebruik van laserapparaten van de klassen 3R, 3B en 4 moet de beheerder geschikte persoonlijke beschermingsmiddelen ter beschikking stellen, in het bijzonder laserbeschermingsbrillen, beschermende kleding of beschermende handschoenen.

Ook is de beheerder verantwoordelijk voor het naleven van de specifieke veiligheidsvereisten bij de werking van de respectieve lasertypen.